БАУЫР АУРУЛАРЫ КЕЗІНДЕГІ КӨЗДЕГІ ӨЗГЕРІСТЕР
КІРІСПЕ
Бауыр аурулары көбінесе әртүрлі офтальмологиялық өзгерістермен қатар жүреді. Бұл өзгерістер ауруды анықтауда маңызды диагностикалық белгілер болуы мүмкін. Көздегі белгілерді уақтылы анықтау бауыр патологияларын ерте диагностикалауға және ауыр асқынулардың алдын алуға мүмкіндік береді.
НЕГІЗГІ КЛИНИКАЛЫҚ БЕЛГІЛЕР
Көз ағының сарғаюы және ксантелазмалар
Көз ағының (склераның) сарғаюы немесе иктериялық өзгерістер — бауыр ауруларының ең ерте және тән белгілерінің бірі. Сарғаю қандағы билирубин деңгейінің жоғарылауынан пайда болады және көбінесе терінің сарғаюынан бұрын байқалады.
Ксантелазмалар — қабақтарда пайда болатын, холестерин шөгінділерінен тұратын сарғыш түсті түйіншектер немесе табақшалар. Олар бауыр циррозы және липидтер алмасуының бұзылуымен қатар жүретін басқа аурулар кезінде жиі кездеседі.

Қасаң қабықтағы өзгерістер
Кайзер–Флейшер сақинасы — қасаң қабықтың шеткі бөлігінде пайда болатын қоңыр-жасыл түсті сақина. Ол Вильсон–Коновалов ауруы кезінде мыс шөгінділерінің жиналуынан қалыптасады. Бұл осы ауруға тән патогномониялық белгі болып саналады.
Ретинопатия және қан тамырларындағы өзгерістер
Бауыр аурулары кезінде келесі өзгерістер байқалуы мүмкін:
- Тор қабыққа қан құйылу
- Көру жүйкесі дискісінің ісінуі
- Тор қабық қан тамырларының өзгерістері
- Экссудативті ошақтардың пайда болуы
- Микроаневризмалар
- Конъюнктивадағы телеангиэктазиялар
Нейроофтальмологиялық бұзылыстар
Бауыр энцефалопатиясы кезінде келесі бұзылыстар дамуы мүмкін:
- Нистагм (көз алмасының еріксіз ырғақты қозғалысы)
- Көз бұлшықеттерінің салдануы
- Конвергенцияның бұзылуы
- Диплопия (заттардың қосарланып көрінуі)
- Қарашық реакцияларының бұзылуы
- Көру өткірлігінің төмендеуі
ДИАГНОСТИКА ЖӘНЕ БАҚЫЛАУ
Заманауи зерттеу әдістеріне мыналар жатады:
- Көздің алдыңғы бөлігін тексеруге арналған биомикроскопия
- Көз түбін егжей-тегжейлі зерттеуге арналған офтальмоскопия
- Оптикалық когерентті томография (ОКТ)
- Тор қабықтың флуоресцентті ангиографиясы
- Электроретинография
- Компьютерлік периметрия
ЕМДЕУ ЖӘНЕ ОҢАЛТУ
Кешенді емдеу келесі шараларға негізделеді:
- Бауырдың негізгі ауруын емдеу
- Гепатопротекторларды қолдану
- Антиоксиданттарды тағайындау
- Микроциркуляцияны жақсартатын препараттарды пайдалану
- Жергілікті қабынуға қарсы ем жүргізу
- Дәрумендермен емдеу
ЕРЕКШЕ НАЗАР АУДАРУДЫ ҚАЖЕТ ЕТЕТІН ПАЦИЕНТТЕР ТОПТАРЫ
Келесі пациенттерге ерекше назар аудару қажет:
- Бауыр аурулары бар жүкті әйелдер
- Бауыр трансплантациясынан өткен пациенттер
- Бауырдың туа біткен аурулары бар балалар
- Бірнеше ауруы қатар кездесетін егде жастағы пациенттер
ПӘНАРАЛЫҚ ТӘСІЛ
Тиімді емдеу үшін келесі мамандардың бірлескен жұмысы қажет:
- Офтальмологтар
- Гепатологтар
- Эндокринологтар
- Неврологтар
- Иммунологтар
БОЛЖАМ ЖӘНЕ АЛДЫН АЛУ
Алдын алу шараларына мыналар жатады:
- Офтальмологтың тұрақты тексеруінен өту
- Бауыр қызметін бақылау
- Өмір салтын түзету
- Алкогольден бас тарту
- Көзді ультракүлгін сәулелерден қорғау
ҚОРЫТЫНДЫ
Бауыр аурулары кезіндегі көздегі өзгерістер диагностика мен емдеуге кешенді тәсілді қажет етеді. Офтальмологиялық белгілерді уақтылы анықтау және дұрыс таңдалған ем ауыр асқынулардың алдын алуға әрі пациенттердің көру қабілетін сақтауға мүмкіндік береді.
Емдеудің нәтижелілігі әртүрлі сала мамандарының өзара ынтымақтастығына және пациенттің барлық медициналық ұсыныстарды сақтауына байланысты.



![Симптомы, требующие срочного обращения к офтальмологу [ожидает перевода]](/image/news/simptomy.webp)